Hướng tới kỷ niệm 260 năm Ngày sinh Đại thi hào Nguyễn Du (1765 - 2025), chúng ta cùng ôn lại thân thế, sự nghiệp và những giá trị to lớn mà Ông đã để lại cho dân tộc và nhân loại. Đây là dịp để tôn vinh những cống hiến đặc biệt của Nguyễn Du đối với nền văn hóa Việt Nam và thế giới.
1. Thân thế và cuộc đời thăng trầm
Nguyễn Du, tên chữ là Tố Như, hiệu là Thanh Hiên, sinh năm Ất Dậu (1765) tại phường Bích Câu, Thăng Long (Hà Nội). Ông xuất thân trong một gia đình đại quý tộc, có truyền thống khoa bảng và yêu chuộng văn chương. Cha ông là Nguyễn Nghiễm (quê xã Tiên Điền, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh), từng làm quan đến chức Đại tư đồ (Tể tướng) dưới triều Lê; mẹ là bà Trần Thị Tần, người Kinh Bắc.
Cuộc đời Nguyễn Du trải qua nhiều biến cố và thăng trầm của lịch sử. Mồ côi cả cha lẫn mẹ từ sớm, ông từng trải qua giai đoạn "mười năm gió bụi" lưu lạc nơi đất khách quê người. Năm 1802, khi vua Gia Long lên ngôi, ông ra làm quan cho triều Nguyễn và giữ nhiều chức vụ quan trọng như Đông Các Đại học sĩ, Cần Chánh Đại học sĩ, từng được cử đi sứ sang Trung Quốc,. Ông mất ngày 10/8 năm Canh Thìn (16/9/1820) tại Kinh thành Huế, hưởng thọ 55 tuổi.
2. Di sản văn học kiệt xuất và "Truyện Kiều"
Đại thi hào Nguyễn Du đã để lại cho hậu thế một kho tàng văn chương đồ sộ gồm cả chữ Hán và chữ Nôm. Tiêu biểu có các tập thơ chữ Hán như: Thanh Hiên thi tập, Nam Trung tạp ngâm, Bắc hành tạp lục; và các tác phẩm chữ Nôm như Văn tế thập loại chúng sinh....
Đặc biệt, "Truyện Kiều" (Đoạn trường tân thanh) là kiệt tác văn học gồm 3.254 câu thơ lục bát, được xem là đỉnh cao của nghệ thuật ngôn từ Việt Nam.
• Về giá trị hiện thực: Tác phẩm là bức tranh rộng lớn về xã hội phong kiến, vạch trần bộ mặt tàn bạo của các thế lực chà đạp lên quyền sống con người.
• Về giá trị nhân đạo: Đây là tiếng nói đề cao tình yêu tự do, khát vọng công lý và ngợi ca vẻ đẹp, phẩm hạnh của con người, đặc biệt là người phụ nữ.
• Về nghệ thuật: Nguyễn Du đã kết hợp tài tình ngôn ngữ bác học và bình dân, nâng thể thơ lục bát và tiếng Việt lên tầm cao mới, làm giàu đẹp thêm cho ngôn ngữ dân tộc.
Tổng Bí thư Trường Chinh từng khẳng định: "Truyện Kiều là một áng văn kiệt tác mà dân tộc ta lấy làm tự hào một cách chính đáng".
3. Sự tôn vinh của thế giới và trách nhiệm thế hệ hôm nay
Với những giá trị nhân văn xuyên thời đại, Truyện Kiều đã được dịch ra trên 30 thứ tiếng và trở thành nguồn cảm hứng bất tận cho nhiều loại hình nghệ thuật. Năm 1964, Hội đồng Hòa bình thế giới đã quyết định kỷ niệm 200 năm ngày sinh Nguyễn Du. Đặc biệt, năm 2013, Đại hội đồng UNESCO đã vinh danh Nguyễn Du là Danh nhân văn hóa thế giới.
Tại quê hương Hà Tĩnh, Khu lưu niệm Đại thi hào Nguyễn Du đã được xếp hạng là Di tích Quốc gia đặc biệt, là địa chỉ văn hóa - du lịch tiêu biểu, giáo dục truyền thống cho các thế hệ,.
Kỷ niệm 260 năm Ngày sinh Đại thi hào Nguyễn Du không chỉ là dịp tưởng nhớ, tri ân mà còn là đợt sinh hoạt chính trị, văn hóa sâu rộng. Thực hiện đường lối của Đảng về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam, chúng ta cần tiếp tục giữ gìn, quảng bá các giá trị di sản của Nguyễn Du; gắn văn hóa với phát triển du lịch và xây dựng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam trong thời kỳ mới,.
Tự hào về Đại thi hào Nguyễn Du, mỗi người dân hãy cùng chung tay bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, góp phần xây dựng quê hương, đất nước ngày càng giàu đẹp, văn minh.
Chi tiết có văn bản kèm theo
