Xã Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh là vùng đất giàu truyền thống văn hóa, nơi hội tụ tinh hoa của quê hương Kinh Bắc. Được thành lập trên cơ sở sáp nhập thị trấn Chờ và các xã Trung Nghĩa, Long Châu, Đông, Yên Phong không chỉ là trung tâm kinh tế - hành chính mới mà còn nổi bật với hệ thống di tích lịch sử phong phú và các làng nghề truyền thống đặc sắc, tạo nên tiềm năng lớn để phát triển du lịch văn hóa - làng nghề gắn với trải nghiệm thực tế.
* Không gian di tích lịch sử - văn hóa đặc sắc
Yên Phong hiện có 23 di tích lịch sử - văn hóa đã được xếp hạng, gồm 11 di tích cấp Quốc gia và 12 di tích cấp tỉnh, phân bố tại nhiều thôn làng như Tiên Trà, Phù Lưu, Ngô Nội, Chi Long, Đông Mai, Phú Mẫn, Mẫn Xá…
Nổi bật là hệ thống đình làng cổ kính như đình Tiên Trà, Phù Lưu, Ngô Nội, Đông Mai, Phú Mẫn, Mẫn Xá - những công trình mang đậm dấu ấn kiến trúc truyền thống Bắc Bộ. Đặc biệt, đình Chi Long (thế kỷ XVII), thờ Đô úy đại thần Nguyễn Hồng, là nơi diễn ra nhiều sinh hoạt văn hóa cộng đồng, lễ hội dân gian và hát Quan họ đặc sắc.
Bên cạnh đó, đền Chi Long - Di tích quốc gia thờ Nguyễn Súy và Đỗ Nhuận - gây ấn tượng với kiến trúc thời Lê, các mảng chạm khắc gỗ tinh xảo và không gian linh thiêng dưới những cây lim cổ thụ. Các di tích gắn với danh nhân như Lăng Nguyễn Ngọc Trì (Di tích quốc gia năm 2024), Lăng Tả đô đốc Nguyễn Hữu Thoan, Nhà thờ Hai vị quận công họ Nguyễn góp phần làm phong phú hành trình khám phá lịch sử - văn hóa của du khách khi đến Yên Phong.
* Sắc màu lễ hội truyền thống
Đến Yên Phong, du khách có cơ hội hòa mình vào không khí lễ hội truyền thống đậm đà bản sắc địa phương. Tiêu biểu là Lễ hội đền Chi Long, diễn ra từ ngày 25 đến 27/8 hằng năm với các nghi lễ rước trang nghiêm, mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc. Đặc biệt, lễ rước làng Chi Long được tổ chức 5 năm một lần với quy mô lớn, đoàn rước đi từ đình ra nghè, qua nhà thờ họ Nguyễn rồi trở về đình, thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương.
* Làng nghề truyền thống - Nét chạm tinh hoa của Yên Phong
Bên cạnh giá trị lịch sử - văn hóa, Yên Phong còn được biết đến là vùng đất của những làng nghề truyền thống năng động và sáng tạo, góp phần tạo nên bản sắc riêng cho du lịch địa phương.
Thôn Ngô Nội nổi bật với nghề sản xuất đồ gỗ mỹ nghệ, từng bước chuyển mình từ một xã thuần nông trở thành “thủ phủ” đồ gỗ của khu vực. Hiện nay, trên 90% số hộ dân tham gia sản xuất, kinh doanh dịch vụ gỗ, tạo việc làm cho hơn 5.000 lao động. Các sản phẩm như bàn ghế, tủ thờ, kệ tivi… được tiêu thụ rộng khắp cả nước. Người dân đã mạnh dạn đầu tư máy móc hiện đại, nâng cao năng suất, chất lượng, từng bước hướng tới thị trường xuất khẩu.
Thôn Ô Cách lại lựa chọn một hướng đi riêng với nghề làm đồng hồ gỗ mỹ nghệ. Những chiếc đồng hồ được chế tác từ gỗ gụ, gỗ hương, gỗ gáo… không chỉ là vật dụng đo thời gian mà còn là tác phẩm nghệ thuật tinh xảo. Các họa tiết chạm khắc như tứ linh, tứ quý, công - phượng, hoa lá thể hiện bàn tay khéo léo và tâm huyết của các nghệ nhân. Sản phẩm không chỉ có mặt tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh mà còn được xuất khẩu sang Hàn Quốc và một số nước châu Âu.
Thôn Trác Bút phát triển theo hướng khác biệt với mô hình trồng nghệ đỏ dược liệu. Nghệ đỏ tại đây có hàm lượng Curcumin cao gấp nhiều lần so với các vùng khác, trở thành nguồn nguyên liệu quý cho ngành dược phẩm, đặc biệt trong sản xuất thuốc hỗ trợ điều trị ung thư. Mô hình liên kết giữa doanh nghiệp và nông dân, bao tiêu sản phẩm và hỗ trợ kỹ thuật đã mang lại hiệu quả kinh tế bền vững, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.
Các thôn thuộc lân cận các khu công nghiệp lớn có lợi thế phát triển mạnh các dịch vụ hậu cần công nghiệp như nhà trọ, ăn uống, vận tải và các hoạt động tiểu thủ công nghiệp phục vụ đời sống dân cư, công nhân. Đây là mảng dịch vụ quan trọng, bổ trợ cho phát triển kinh tế và du lịch của toàn xã Yên Phong.
* Ẩm thực đặc sản - Bánh tẻ làng Chờ
Một điểm nhấn không thể bỏ qua khi đến Yên Phong là bánh tẻ làng Chờ - sản phẩm OCOP đạt tiêu chuẩn 3 sao. Bánh có kích thước nhỏ gọn, vỏ mỏng, dẻo dai tự nhiên, nhân bánh thơm béo từ thịt lợn, mộc nhĩ, gói trong lá dong xanh. Thưởng thức bánh tẻ khi còn nóng là cách cảm nhận trọn vẹn hương vị mộc mạc, đậm đà của ẩm thực làng quê Kinh Bắc.
* Tiềm năng phát triển du lịch bền vững
Với địa hình bằng phẳng, hệ thống giao thông thuận lợi trên Quốc lộ 18, Tỉnh lộ 286, 295, cùng sự phát triển của các khu công nghiệp lớn như Yên Phong I, VSIP Bắc Ninh II, xã Yên Phong đang từng bước kết hợp hài hòa giữa phát triển kinh tế hiện đại và bảo tồn, phát huy giá trị truyền thống.
Trong thời gian tới, việc tiếp tục tu bổ di tích, bảo tồn làng nghề, xây dựng các tuyến du lịch trải nghiệm văn hóa - làng nghề - ẩm thực sẽ góp phần đưa Yên Phong trở thành điểm đến du lịch văn hóa đặc sắc của tỉnh Bắc Ninh, vừa giàu bản sắc, vừa năng động trong thời kỳ hội nhập.
